Neude Explore Utrecht

Mini tour – door de Oude Binnenstad van Utrecht

Het is tijd voor de eerste mini tour in deze reeks van nieuwe wandelingen door Utrecht! Deze tour neemt jullie weer met foto en woord, mee op ontdekkingstocht door de binnenstad van Utrecht. Dit voorjaar kun je ook weer meelopen met de minitours van #exploreutrecht? Volg de Facebook en Instagram voor meer informatie betreffende startlocaties en thema’s van de tours.

De tour is een klassieker. Het loopt voor de verandering rond en vertelt niet één verhaal. Hij laat de highlights van de binnenstad zien.

Het ontstaan

Voor het ontstaan van de stad Utrecht moeten we terug naar ongeveer het jaar 40. Toen besloten de Romeinen hun rijk een noordgrens te geven. Daarom bouwden ze langs de zuidkant van de rivier de Rijn castella (forten), elke 8 à 10 kilometer bouwden ze er één, met daartussen wachttorens. Op de plek van zo’n fort ligt tegenwoordig het Domplein met daarop de Domtoren en Domkerk en de omliggende gebouwen. Als je wilt weten wat er in de tussentijd is gebeurd, kun je langsgaan bij onze collega’s van Domunder (domunder.nl)

Priesters, monniken en nonnen

Utrecht was in de middeleeuwen het middelpunt van het Rooms-katholiek geloof in Nederland. De stad stikte dan ook van de priesters, monniken en nonnen. Eén van de plekken waar eeuwenlang monniken woonden, is waar nu het Utrechts Archief en restaurant De Rechtbank staat. In 1053 werd hier een klooster gesticht. Door de reformatie ging het vanaf 1580 snel bergafwaarts met de abdij. In 1837-1838 werden de laatste abdijgebouwen ingrijpend verbouwd tot rechtbank. Zie voor meer details de minitour over de Romaanse bouwstijl.

Binnenhaven

De Oudegracht is de langste aaneengesloten binnenhaven van de stad, gegraven tussen de tiende en twaalfde eeuw. Gedurende de afgelopen eeuwen zijn er, in plaats van boerderijen en handelshuizen, steeds meer woonhuizen langs gebouwd. Sommigen lieten er een stadskasteel langs bouwen, bijvoorbeeld Oudaen, Drakenburg en Clarenburg.

Handelsnederzetting

De Steenweg en Lange Elisabethstraat vormen het hart van de handelsnederzetting die de binnenstad oorspronkelijk was. De huizen waren grotendeels van hout en als er een stadsbrand was, gingen geregeld heel woonwijken in vlammen op. Tegenwoordig zijn het winkelstraten waarlangs stenen huizen staan.

Vrede onder dwang

Tot 1529 stond er op het Vredenburg een klooster met gasthuis, gewijd aan St. Catherina. Vanaf 1529 moest het plaatsmaken voor de Vredenburg; een dwangburcht gebouwd in opdracht van keizer Karel V om de Utrechtse burgers onder de duim te houden. De burcht moest de vrede in de stad bewaken, de kanonnen stonden dan ook op de stad gericht. Het kasteel werd in 1577 door de burgers ingenomen en gesloopt (zie minitour Katrijn van Leemput). Er ontstond een plein waar handel werd gedreven.

Ridders en patriotten

De Neude is niet altijd een plein geweest. In eerste instantie was het een moeras, nat en onbegaanbaar. Nadat het stadsbestuur opdracht gaf het op te hogen met zand en puin werd het een belangrijk handelsplein, zo langs de handelsroute van Gelre naar Holland. Maar dat was niet het enige: er werd in 1471 een riddertoernooi gehouden en in 1786 werd het eerste patriottische vroedschap er beëdigd (zie minitour Quint Ondaatje). Nadat de korenbeurs verplaatst werd naar de Vredenburg was het vrijwel over met de handel en kwamen er voornamelijk cafés, kroegjes en in 1924 het hoofdpostkantoor.

St Jan

We bevinden ons nu, ten opzichte van de Paulusabdij, aan de andere kant van de Domkerk. De Janskerk, gewijd aan St. Jan, is tegenwoordig een protestantse kerk. Tussen 1050 en 1580 was het het centrum van de katholieke immuniteit van St. Jan. Een immuniteit is een gebied, vaak afgesloten van de buitenwereld door een muur en/of een sloot, waar het wereldlijk recht niet geld. Het ‘kerkhof’ (plein) zoals we het nu kennen was tot 1680 dan ook niet toegankelijk voor het normale publiek en dan ook een stuk rustiger.

Hiermee zijn we bijna rond. Als je volgende keer de stad bezoekt, weet je welke highlights het zeker waard zijn om te bekijken en te laten zien. Maar je kan ook mee op tour, klik door naar onze Utrecht tours pagina voor meer informatie. Tot snel!

Explore Utrecht Guided Tours

Wil je op de hoogte blijven van alle nieuwe en toffe hotspots in Utrecht volg Explore Utrecht dan op TwitterInstagram en Facebook.

Je kunt ook de Explore Utrecht app, downloaden voor een offline city map met heel veel leuks. 

Utrecht City Trip banner | Favoroute travel guides

About Tom Lensink

Tom is een historicus, docent, groeps- en publieksbegeleider met een grote passie voor de Utrechtse geschiedenis. Naast het doen van historisch onderzoek en het begeleiden van publiek tijdens ontdekkingstochten bij Domunder is hij blogger bij Explore Utrecht, actief bij Scouting als begeleider en is hij een fervent hardloper. In zijn vrije tijd houdt hij ervan om een drankje te doen in één van de vele cafés op en rond de Neude en zoekt hij graag de rust op in de vele hofjes en parken in en om de stad.

Bekijk ook

Spelletjes cafes in Utrecht Explore Utrecht 1

5x spelletjescafés in Utrecht voor een gezellig avond

Of je nou de slechtste verliezer bent óf juist erg goed bent in valsspelen, het …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *